Минатата година, Кина регистрираше продажба на повеќе од 12 милиони електрични возила, што претставува повеќе од половина од сите електрични возила продадени на глобално ниво.
Пишува: Димитрије Милиќ
Тоа е еден вид рекорд и покажува дека отстапувањето на Кина од традиционалните возила на фосилни горива се случува сè побрзо и побрзо. Овој феномен не е случаен, туку е резултат на долгорочна државна стратегија, силни инвестиции и индустриски развој што ја направија Кина лидер во електромобилноста.
Додека во Европа и САД пазарот на електрични возила растеше постепено и под притисок на еколошките прописи, во Кина државната политика, економскиот интерес и индустрискиот капацитет се споија, создавајќи единствена комбинација што овозможи таков драматичен скок.
Една од клучните причини за успехот на кинескиот пазар е конзистентната владина политика што се стреми да ја намали зависноста од нафтата, која Кина е под притисок да ја увезува. Владата во Пекинг ги промовира електричните возила од почетокот на 2010-тите преку субвенции, даночни олеснувања и квоти наметнати на производителите на автомобили.
Компаниите кои немаа доволен удел на електрични или хибридни модели мораа да купуваат кредити од конкурентите, што го забрза ориентирањето кон нова технологија. Локалните власти добија наредба да купуваат електрични автобуси и такси, што создаде огромна побарувачка и дополнително ја разви инфраструктурата за полнење.
Иако директните субвенции за купување возила оттогаш постепено се намалуваат, ефектот од првичната државна поддршка создаде силна индустриска база која сега е самоодржлива, па дури и сè повеќе доминантна во извозот.
Покрај државните политики, цената на возилата на домашниот пазар, исто така, игра важна улога. Кинеските производители, како што се BYD, Wuling или Xpeng, успеаја да понудат електрични автомобили по значително пониски цени од конкуренцијата од Европа или САД.
Додека Tesla продава модели во горниот среден опсег во Кина, BYD и другите нудат целосен спектар на возила, од мали градски автомобили кои чинат помалку од 10.000 долари, до луксузни седани и теренски возила кои можат да се натпреваруваат со најдобрите модели во светот.
Овој ценовен опсег им овозможува на електричните возила да бидат не само статусен симбол, туку и широко прифатена опција за просечниот потрошувач. Во Кина, електричниот автомобил стана практичен и достапен производ, што објаснува зошто милиони клиенти се префрлија на него.
Огромната конкуренција на домашните производители, каде што според различни записи има над 100, доведе до невозможност за одржување на високи цени, но честопати има „трка до дното“ со попусти и цени, што доведува до моментално расчистување на пазарот од мали и неефикасни производители.
Третиот важен фактор е брзиот развој на инфраструктурата. Денес, Кина има повеќе од милион јавни полначи, многу повеќе од која било друга земја. Во најголемите градови, полнењето на електрични возила стана лесно достапно, додека брзите полначи се распоредени и на главните автопати, овозможувајќи возење на подолги растојанија.
Инвестициите во мрежата на полначи беа паралелни со растот на пазарот, па потрошувачите имаа помал страв од „вознемиреност за домет“, стравот од снемување енергија додека возат. Овој аспект на инфраструктурата покажува колку е важно државата, индустријата и локалните самоуправи да дејствуваат синхронизирано за да успее посилниот премин кон електромобилност, што во Кина е постигнато побрзо отколку на други места.
Во целиот овој процес, Кина стана светски лидер во производството на батерии, што е клучно за целиот сектор и неговиот развој. Компании како CATL и BYD денес држат повеќе од половина од светскиот пазар на батерии за електрични возила.
Нивната предност лежи во производствениот капацитет, контролата на синџирот на снабдување и технолошките иновации. Кина поседува или контролира голем дел од светските ресурси на литиум, кобалт и никел преку инвестиции во рудници во Африка, Латинска Америка и Азија.
Ова обезбедува стабилност во синџирот на снабдување, додека конкурентите често зависат од нестабилните меѓународни пазари. Покрај ресурсите, кинеските компании развија напредни технологии за батерии, како што се LFP (литиум железо фосфат) батерии, кои станаа стандард за повеќето модели за масовен пазар во Кина.
Дополнителна причина за толку силната продажба на електрични возила е самата динамика на кинескиот потрошувачки пазар. Кина има најголем автомобилски пазар во светот, каде што годишно се продаваат повеќе од 25 милиони возила од сите видови.
Кога ќе се направи поместување од неколку десетици проценти во толку голем систем, апсолутните бројки стануваат огромни. Во 2024 година, електричните возила сочинуваа околу 35 до 40 проценти од сите продадени автомобили во земјата. Ова значи дека електричниот автомобил повеќе не е ниша, туку мејнстрим опција, а потрошувачите сè повеќе го избираат поради пониските трошоци за одржување, технолошкиот напредок и зголемениот квалитет на локалните брендови.
Така, Кина стана глобално важна на два фронта, не само затоа што има најголема потрошувачка како најголем пазар, туку и затоа што извезува електрични возила низ целиот свет. Во Европа, во текот на последните две години, увозот на кинески електрични автомобили значително се зголеми, а кинеските компании планираат да отворат фабрики на Стариот континент.
Со ова, Кина се стреми не само да го задоволи домашниот пазар, туку и да се обиде да ја обликува глобалната индустрија. Во исто време, претходно споменатата кинеска доминација во батериите значи дека дури и кога европските или американските производители ги произведуваат своите возила, тие често содржат батерии произведени во Кина.
Сето ова покажува дека продажбата на над 10 милиони електрични возила во Кина минатата година не е резултат на една околност, туку комбинација од владина политика, масовно производство, конкурентни цени, развиена инфраструктура и индустриска доминација во батериите.
Додека многу земји сè уште се обидуваат да создадат одржлив екосистем за електромобилност, Кина успеа да стане глобален центар и за потрошувачка и за производство. Со ова, таа обезбеди стратешка предност во една од најважните индустрии на иднината и покажа дека комбинацијата од планирање и индустриска сила може да го трансформира целиот пазар за релативно кратко време, ако секако постои мотив за такво нешто.
Колку и да беше недостатокот на домашни резерви на фосилни горива компаративен недостаток на Кина и генератор на зависност од увоз, тој придонесе оваа земја да пронајде нова технолошка сфера во која може да има силна позиција.
