Денес, IKEA е синоним за модерен мебел, минимализам и долги прошетки низ лавиринт од изложбени салони, но малкумина знаат дека оваа шведска компанија имала своја приказна во Југославија долго пред да ја отвори својата „прва“ нова продавница во 2017 година во денешна Србија.
Всушност, IKEA е присутна во нашиот регион од 1970-тите - како партнер на домашната дрвна индустрија и како бренд што го комбинираше тогашниот социјалистички југословенски дизајн со скандинавските сензибилитети.
Во текот на 1970-тите и 1980-тите, Југославија беше една од клучните локации за производство на IKEA. Мебелот се произведуваше во домашни фабрики и се извезуваше директно во продавниците на IKEA низ целиот свет. Благодарение на развиената традиција на обработка на дрво, стручните занаетчии и поволните услови за производство, многу парчиња од тој период сè уште ја носат етикетата „Произведено во Југославија“ - трага од поранешната соработка што го воодушеви европскиот пазар.
Покрај производството, IKEA беше присутна и преку продажба на своите производи во стоковната куќа „Емона“ во Земун, што беше речиси незамислив феномен во тоа време - западен бренд во социјалистичка земја. Оваа соработка отвори врата за нов начин на размислување за ентериерот, функционалноста и естетиката на домот.
Во 1991 година, IKEA направи голем чекор во Белград: првата малопродажна продавница беше отворена во зградата на Југопетрол во Нов Белград. Интересот беше огромен - на самиот ден на отворањето, приходите го надминаа планираното четири пати, а медиумите го опишаа настанот како „малопродажен спектакл на годината“.
Иако продавницата наскоро беше затворена поради политички и економски околности, тој момент сè уште се памети денес како симбол на едно поинакво време и првиот контакт со глобален бренд кој ветуваше помодерен начин на живот.
По пауза од повеќе од две децении, IKEA се врати во Србија во 2017 година. Сепак, за многу белграѓани, ова враќање не значеше почеток, туку носталгично враќање во детството - во времето кога за прв пат се сретнаа со едноставен, но генијален скандинавски дизајн. Во Македонија, продажен салон на IKEA нема.
Денес, парчиња мебел од југословенскиот период на IKEA циркулираат на винтиџ пазарите низ Европа, како доказ за необична, но исклучително успешна комбинација - север и југ, Шведска и Југославија, индустрија и емоција.
Does that mean #Yugoslavia has known #Ikea before the rest of our nearly european #Balkan? pic.twitter.com/TqntDlQxQk
— Nadije (@NadijeMemedi) September 19, 2020
