Велика Британија тивко се откажа од исклучително профитабилна операција за спасување на потонатиот брод HMS Sussex и неговото богатство вредно 5,5 милијарди фунти, сè со цел да избегне дипломатска криза со Шпанија околу територијалните води на Гибралтар, откриваат протечените дипломатски телеграми.
Бура во 1694 година потопи брод на Кралската морнарица, за кој се верува дека е HMS Sussex, покрај брегот на Гибралтар. Историските записи покажуваат дека бродот носел до 10 тони златни монети, во вредност од неверојатни 5,5 милијарди фунти (околу 6,4 милијарди евра) денес.
Сепак, додека Велика Британија официјално го задржува сопствеништвото на потонатиот брод, властите во Лондон тивко ја повлекоа поддршката за мисијата за ископување на почетокот на 2000-тите. Службениците заклучија дека спасувањето би можело да предизвика сериозна дипломатска војна со Мадрид, кој не го признава британскиот суверенитет над водите на Гибралтар.
Дипломатските телеграми на САД, објавени од WikiLeaks, јасно покажуваат дека Лондон ја дал приоритет на геополитичката стабилност пред историските богатства.
Дамата Дениз Холт, тогашна заменик-шеф на мисијата во британската амбасада во Мадрид, го опиша спорот околу спасувањето на бродот како „непотребна закана“ за билатералните односи меѓу двете земји. Телеграмите покажуваат дека британските претставници планирале да го раскинат договорот за истражување со цел да ги заштитат пошироките геополитички интереси.
Од друга страна, шпанските власти покажаа отворено непријателство кон проектот. Во американска телеграма од 2005 година, тогашната шпанска министерка за култура Кармен Калво е цитирана како предупредува дека истражувачката компанија ќе стигне до остатоците од бродот само „преку неа мртва“.
Компанијата Odyssey Marine Exploration го лоцираше веројатното место на бродоломот во 2001 година на длабочина од 821 метар во западниот Медитеран, а британската влада првично потпиша договор за споделување на пронајденото богатство.
Сепак, работата брзо беше блокирана. Патролни чамци на шпанската цивилна гарда редовно ги пресретнуваа и малтретираа истражувачките тимови во близина на Гибралтар.
„Од некоја причина, Шпанија не нè сакаше и нè тероризираа во секоја прилика“, рече Нил Канингем Добсон, поморски археолог кој работеше на проектот.
Операцијата на крајот не успеа бидејќи Велика Британија одби да ја прошири својата поморска граница. Иако меѓународното право им дозволува на крајбрежните држави територијално море од 12 наутички милји, Лондон ја ограничува поморската зона на Гибралтар на само три милји. Odyssey Marine Exploration ги замоли британските власти да ја прошират границата за да ги заштитат бродовите од Шпанците, но владата одби и дозволи договорот за истражување да истече.
HMS Sussex потона во февруари 1694 година за време на жестока бура, при што загинаа 548 членови на неговиот екипаж. Бродот водеше флота кон Медитеранот за да ги поддржи сојузниците во Деветгодишната војна.
Кралот Вилијам III испрати огромен финансиски товар злато за да ја обезбеди лојалноста на војводата од Савој против Франција.
Современата опрема и автономните подводни возила сега повторно го разгореа интересот за локацијата. Експертите велат дека нова експедиција лесно би можела да го подигне товарот користејќи модерна технологија, додека некои поранешни функционери сега вршат притисок врз британската влада конечно да го искористи своето право на надлежност.
Сер Дејвид Дејвис, поранешен конзервативен министер, остро го критикуваше повлекувањето на владата, нарекувајќи го „класичен пример за кукавичлук од страна на британското Министерство за надворешни работи“.
