Дали високите штикли, тесните фармерки и „идеалната линија“ се само естетски избор или тивок сојузник на проблемите со вените?
Д-р Дарио Јоциќ, васкуларен хирург, кој веќе неколку децении лекува хронични венски заболувања и користи минимално инвазивни процедури за да им помогне на пациентите да се вратат во нормалниот живот, зборува на овие теми со Mondo.rs.
„Модата сама по себе не е непријател на вените. Проблемот е кога стилот станува секојдневна навика, а таа навика трае со години“, објаснува д-р Јоциќ.
Приказната за штиклите не е нова, но често се поедноставува.
Со години, се претпоставува дека носењето високи штикли е причина за проширени вени. Сепак, важно е да се биде прецизен: нема цврсти научни докази дека тие сами по себе предизвикуваат проширени вени.
„Не може да се каже дека жената ќе добие проширени вени само затоа што носи штикли. Ниту секоја висока потпетица е проблем, ниту секоја жена што ги носи мора да развие проширени вени“, нагласува д-р Јоциќ.
„Хроничната венска болест е мултифакторска. На неа влијаат генетиката, хормоните, бременоста, телесната тежина, природата на работата и нивото на физичка активност. Колективно, и поединечно, сите овие фактори имаат многу поголемо влијание од видот на обувките“, вели д-р Јоциќ.
Сепак, биомеханиката е поинаква приказна. Кога стапалото е постојано во подигната положба на петата, пумпата на мускулот на потколеницата, што е клучниот механизам што ја турка крвта од нозете кон срцето, не работи со полн капацитет. Листот е централниот „мотор“ на венскиот систем на долните екстремитети. Ако неговата функција е намалена подолго време, има зголемено задржување на крвта во потколениците и зголемување на венскиот притисок.
„Штиклите не предизвикуваат болести, но кај луѓето кои веќе имаат предиспозиција, тие можат да придонесат за побрза манифестација на симптомите“, објаснува д-р Јоциќ. „Накратко, повременото носење не е проблем, но секојдневната и повеќечасовна употреба без компензација на движењето би создала проблем.“
„Вените не се шират затоа што некој носел штикли на свадба. Тие се шират кога циркулацијата е хронично напрегната, а тоа е комбинација од генетика, хормони, стоење и, понекогаш, несоодветна обувка“, објаснува д-р Јоциќ.
Парадоксално, компресијата е терапија, но само кога медицински се применува правилно. Тесните фармерки, корсетите и тесните фустани не дејствуваат како терапевтска компресија, бидејќи притисокот не е рамномерно распределен.
„Кога имате локално стегање во пределот на препоните или зад коленото, практично создавате механичка бариера за венско враќање“, објаснува докторот. „Крвта од долниот дел на нозете мора да помине низ тие региони. Ако протокот е попречен, венскиот притисок низводно се зголемува.“
Ова не значи дека секоја тесна гардероба ќе предизвика болест, но кај луѓе со предиспозиција, може да го забрза појавувањето на симптомите: чувство на тежина, оток, ноќни грчеви.
Пистите и канцелариите не се единствениот проблем.
„Градовите нè научија да стоиме насекаде - во ред, во транспорт, на работа. А модата само го продолжи тоа стоење“, вели д-р Јоциќ.
Продолженото статичко оптоварување, без разлика дали стоите или седите, доведува до стагнација на крв во вените на нозете. Без активирање на мускулната пумпа, венските залистоци претрпуваат дополнителен притисок. Со текот на времето, тие можат да ослабнат и да дозволат крвта да тече наназад, што е основа на проширените вени.
„Вените се хидрауличен систем со залистоци. Кога притисокот трае со години, системот почнува да попушта“, живописно објаснува д-р Јоциќ.
Влијанието на модата не се манифестира драматично. Напротив, тоа функционира тивко, преку повторување. Високи потпетици пет дена во неделата. Тесна гардероба секој ден. Седење осум часа без пауза. Телото се адаптира, но по цена на микропромени што не ги забележуваме.
„Најголемиот проблем е што првите симптоми не се алармантни. Луѓето ги припишуваат на замор или возраст“, вели д-р Јоциќ. „И всушност, тоа е моментот кога треба да се реагира.“
Раната фаза на хронична венска болест често вклучува само субјективни тегоби: тежина во нозете, благ оток навечер, мали видливи капилари. Во таа фаза, промените во животниот стил имаат најголем ефект.
„Ова не значи дека мора да се откажеме од стилот, туку мора да воведеме рамнотежа. Препораките се конкретни - менувајте ја висината на потпетицата во текот на неделата, правете паузи за одење или кревање на прсти ако стоите долго време, избегнувајте постојано носење екстремно тесна облека, одржувајте ја телесната тежина во здрави граници... И, најважно, при првите симптоми, направете колор доплер преглед на вените“, советува д-р Јоциќ.
Современите минимално инвазивни процедури, вклучително и ендовенозната ласерска терапија, овозможуваат брзо и ефикасно решавање на проблемите кога болеста веќе се развила. Но, целта, нагласува соговорникот, е да се реагира пред вените да станат видливо зголемени и болни.
„Здравјето не треба да биде жртва на модата. Телото ги памети сите наши избори. Ако не му дадеме шанса да се движи и да се опушти, тоа ќе ни покаже порано или подоцна, и најчесто преку вените. Стилот е прашање на избор, но циркулацијата е прашање на биологија. А биологијата секогаш го има последниот збор“, заклучува д-р Јоциќ.
