Повеќе од две децении, експертите предупредуваат дека прекумерниот внес на сол е штетен за срцето и крвните садови. Сепак, новите истражувања покажуваат дека прекумерната консумација на сол може да има многу пошироки последици. Освен што го зголемува ризикот од висок крвен притисок, сега се поврзува и со депресија, анксиозност, деменција, па дури и губење на слухот.
Од 2003 година, Научниот советодавен комитет за исхрана во Велика Британија препорачува возрасните да не консумираат повеќе од 6 грама сол дневно, што е еквивалентно на една лажичка. Сепак, според Британската фондација за срце, повеќето возрасни консумираат околу 8,4 грама сол дневно, што е за 40 проценти повеќе од препорачаното.
Главниот проблем не е солта што ја додаваме самите во нашите оброци, туку солта скриена во преработената храна. Дури три четвртини од вкупниот внес на сол доаѓа од храна како што се леб, житарки, готови оброци и сувомеснати производи, па затоа е тешко да се избегне дури и кога внимаваме што јадеме.
Нови докази силно укажуваат на врска помеѓу вишокот сол и менталното здравје. Професорот Метју Бејли, раководител на Центарот за кардиоваскуларни науки на Универзитетот во Единбург, истакнува дека бројни студии го поврзале високиот внес на сол не само со срцеви заболувања, туку и со депресија, анксиозност и деменција.
Огромна анализа на податоци од UK Biobank, спроведена на повеќе од 270 илјади луѓе, покажа дека луѓето кои „понекогаш“ додавале сол во храната имале 20 проценти поголем ризик од депресија. Оние кои признале дека „секогаш“ додавале сол имале 45 проценти поголем ризик. Студија во Кина на речиси 440 илјади луѓе покажа слични резултати, со зголемен ризик од депресија и анксиозност кај оние кои редовно додавале сол во оброците.
Една теорија е дека премногу сол го стимулира производството на воспалителниот протеин IL-17A. Овој протеин не само што го зголемува крвниот притисок, туку може да влијае и на хемиската рамнотежа во мозокот, што негативно влијае на расположението. Студиите на глувци покажаа дека исхраната со висока содржина на сол ги зголемува нивоата на овој протеин во мозокот, што доведува до знаци на стрес и депресивно однесување. Научниците се надеваат дека наскоро ќе спроведат слични студии врз луѓето.
Неколку нови студии, исто така, предупредуваат на зголемен ризик од деменција кај луѓето кои редовно додаваат сол во своите оброци. Една студија известува за зголемување на ризикот од 19 проценти, додека друга покажува зголемување на ризикот до 73 проценти. Високиот крвен притисок, кој често е резултат на јадење премногу сол, е познат како важен фактор во развојот на васкуларна деменција.
Покрај тоа, солта може да има и штетно влијание врз слухот. Една студија во Јужна Кореја откри дека луѓето кои редовно додаваат сол во својата храна имаат 23 проценти поголем ризик од губење на слухот, веројатно поради нарушување на рамнотежата на течностите во внатрешното уво.
Избегнувањето сол може да биде предизвик, дури и за експертите. Професорот Бејли признава дека никогаш не додава сол во храната, но тестовите покажаа дека тој сè уште консумира околу 8 грама дневно. Ова покажува колку е тешко да се остане во рамките на упатствата.
Според Британската фондација за срце, некои од најсолените намирници се преработеното месо, лебот, пицата, готовите сосови, конзервираниот зеленчук, сувомеснатото месо и бисквитите. Експертите препорачуваат намалување на внесот на готова храна, внимателно читање на декларациите и избор на производи со помалку сол.
Иако високото ниво на натриум во исхраната најчесто се поврзува со покачен крвен притисок, многу луѓе не забележуваат дека телото испраќа суптилни предупредувачки сигнали уште пред да се појават посериозни здравствени последици.
Истражување на Harvard Medical School и Mayo Clinic сугерира дека еден од првите знаци е постојана жед - телото се обидува да ја разреди концентрацијата на натриум преку зголемено внесување течности. Подуеност или отекување на прстите, зглобовите и очните капаци се резултат на задржување вода, чест симптом кај луѓе кои редовно консумираат храна богата со сол.
Честа главоболка или чувство на ментална замореност може да укажуваат дека зголемениот натриум ја нарушува рамнотежата на електролити и циркулацијата кон мозокот.
Американската академија за неврологија забележува и дека прекумерниот внес на сол може да го намали квалитетот на спиење и да предизвика ноќно потење.
Овие неспецифични симптоми, кога се јавуваат заедно, често упатуваат дека организмот е преоптоварен со сол повеќе отколку што можеме да претпоставиме.
