Лукот е неопходен дел од многу кујни и еден од најмиризливите зачини што му дава карактер на јадењето.
Но, покрај збогатувањето на вкусот, оваа моќна состојка крие изненадувачки здравствени придобивки. Исто така, се користи со векови за медицински цели, а денес лукот се препорачува сè повеќе како природен додаток во исхраната. Редовната консумација може да помогне во намалувањето на воспалението, зајакнувањето на имунитетот, поддршката на мозокот и срцето и одржувањето на здрави коски.
Диететичарите објаснуваат како јадењето лук секој ден може да има позитивен ефект врз телото и кога треба да бидете внимателни.
Според диететичарот Алекс Касперо, лукот е моќен сојузник во борбата против оксидативниот стрес и воспалението. Студиите покажаа дека жените кои земале додатоци на лук една година имале пониски нивоа на оксидативен стрес, благодарение на антиоксидансите кои помагаат во намалувањето на ризикот од хронични заболувања, вклучително и некои видови рак.
Нутриционистката Аманда Бејкер Лемејн додава дека лукот е богат со фитохемикалии и микронутриенти кои го поддржуваат имунолошкиот систем. Редовната консумација може да ја зајакне природната одбрана на телото и да ги намали воспалителните процеси кои придонесуваат за разни болести.
Благодарение на неговите антиоксидантни и антиинфламаторни својства, лукот може да помогне во зачувувањето на когнитивната функција. Лемајн објаснува дека неговите соединенија помагаат во заштитата на мозочните клетки од оксидативно оштетување, што може да го намали ризикот од невродегенеративни заболувања како што е Алцхајмеровата болест.
Научните студии потврдуваат дека лукот може да го намали невроинфламацијата и да го забави процесот на стареење на мозокот, особено кога се консумира како дел од балансирана исхрана.
Лукот е познат по зајакнувањето на имунолошкиот одговор. Студиите покажаа дека неговите антиоксиданси ја стимулираат активноста на имуните клетки и му помагаат на телото да се бори против инфекции. Иако ефектите не се моментални, редовната консумација може да придонесе за долгорочен отпор на телото.
Помалку позната, но многу корисна придобивка од лукот е неговата поврзаност со здравјето на коските. Истражувањата покажуваат дека може да го намали губењето на коскената маса, да го подобри минералниот состав и да го забрза закрепнувањето од повреди.
Студиите спроведени врз жени покажаа дека редовната консумација на лук има позитивен ефект врз густината на коските, поради што се верува дека може да помогне и во спречувањето на остеопороза.
Кога се користи како замена за сол, лукот станува моќен сојузник за здраво срце. Касперо забележува дека студиите ја поврзале консумацијата на лук со намалување на нивоата на триглицериди и LDL холестерол.
Лукот додава богат вкус на јадењата без вишок натриум, што го прави одлична алтернатива за луѓето кои сакаат да го намалат внесот на сол. Додавањето свеж или сушен лук, заедно со други ароматични зачини, може да го подобри вкусот на храната, а воедно да го поддржи кардиоваскуларното здравје.
Иако повеќето луѓе можат безбедно да уживаат во лук, постојат исклучоци. Луѓето кои земаат разредувачи на крв или се подготвуваат за операција треба претходно да се консултираат со својот лекар. Лукот може да ги зголеми ефектите на овие лекови и да влијае на згрутчувањето на крвта.
Исто така, сировиот лук може да ги влоши симптомите на киселини, па во овој случај е подобро да се избере сушена или мелена форма. Луѓето со синдром на нервозно дебело црево треба да го ограничат неговиот внес бидејќи може да предизвика непријатност.
Лукот може да се консумира во различни форми, но ефектите се разликуваат според начинот на подготовка. Според податоци од Journal of Food Science и Cleveland Clinic, најактивното соединение, алицинот, се создава кога свежиот лук се сече или толчи и стои неколку минути пред употреба. Сировиот лук содржи најмногу алицин, кој има антибактериски и антиинфламаторни својства, но може да биде прејак за чувствителен желудник. Готвењето ги намалува некои од активните соединенија, но не целосно - варениот и печениот лук сè уште придонесуваат за здравјето на срцето и имунитетот. Сушениот лук, пак, нуди поблаги ефекти и е погоден за секојдневна употреба во исхраната. Суплементите со екстракт од старен лук се препорачуваат за оние што не можат да го толерираат силниот вкус, бидејќи содржат стабилизирани активни материи со потврдени кардиоваскуларни и антиоксидантни придобивки.
Нутриционистите советуваат дека за да се постигнат здравствени придобивки, обичната препорачана дневна количина е околу 1 до 2 чешниња свеж лук дневно. Ова количество обезбедува доволно алицин и други активни состојки без да предизвика непријатности во желудникот. За оние што користат сушен лук или суплементи, дозата обично одговара на еквивалентот на 1 до 3 грама сушен лук дневно. Сепак, поради потенцијалната интеракција со лекови и чувствителноста на дигестивниот систем, најдобро е да се консултира лекар или нутриционист пред да се зголеми внесот. Правилната доза и форма на лукот се клучни за максимална корист и минимални несакани ефекти во вашата исхрана.
Суплементите со лук најчесто се препорачуваат во дозa од 600 до 1.600 мг дневно од сушен лук или еквивалентен екстракт. Некои студии и прозводители препорачуваат доза и до 2.400 мг дневно за кардиоваскуларни придобивки и намалување на воспалението. Една таблетка типично содржи околу 200-300 мг лук во прав, што одговара на 1 до 3 грама свеж лук. За постари и осетливи корисници, дози од 300 мг три пати дневно може да се применуваат безбедно. Важно е да се избегнува прекумерна доза заради ризик од прекумерно разредување на крвта, особено ако се земаат и други лекови. Секогаш е препорачливо да се консултира лекар пред почеток на суплементирањето, особено ако имате хронични заболувања или земате терапија.
