Понекогаш најмногу за едно општество не зборува самата фотографија, туку реакциите под неа. Граѓанин фотографира узурпирано паркинг-место, укажувајќи дека просторот е наменет за лица со попреченост е претворен во импровизирана тезга, а во коментар се појавуваат „адвокатите на сиромаштијата“.
„Не ти смета што горивата се качија, ти смета човеков што заработува за леб?“
„Лејко празна, што им фали на овие производи?“
И тука се поставува едно многу непријатно прашање:
Како успеавме од проблемот „некој му го одзема правото на пристап на лице со попреченост“ да стигнеме до проблемот „зошто ги вознемирувате луѓето што продаваат“?
Никој не вели дека човек не треба да работи. Никој не вели дека сиромаштијата не постои. Никој не вели дека некој треба да остане без можност да заработи. Но „работи за леб“ не дава имунитет за кршење на правилата. А уште помалку е оправдување да се земе простор кој е конкретно наменет за една од најранливите категории граѓани.
Не е проблемот тезгата. Проблемот е кој е истуркан од тоа место.
Ова е суштината што дел од коментаторите, намерно или ненамерно, ја промашуваат.
Ако некој продава на импровизирана тезга, тоа е едно прашање. Ако притоа за својата тезга користи јавен простор, кој е издвоен за лица со попреченост, тоа е сосема друго прашање.
Наместо прашањето да биде: „Како е можно за тезга да се користи паркинг-место резервирано за една од најранливите категории граѓани?“, коментарите одат во сосема друга насока.
„Да те видат како сликаш ќе ти го скршат телефонот.“
Во Ново Лисиче проблемот со паркирањето не е нов. Жителите со години укажуваат на недостигот од паркинг-простор, а во јавни извештаи како проблем се споменуваат и возила на диви пазарџии кои зафаќаат места. Во меѓувреме, градот и општината почнаа со воведување и обележување на зонско паркирање, токму поради хроничниот хаос со паркирањето во овој дел од Аеродром.
Значи, кога граѓанинот реагира на конкретно зафатено место за лица со попреченост, тој не води „војна против сиромашните“. Тој прашува: Зошто баш ова место? Зарем лицата со инвалидитет немаат право да стигнат до маркет, продавница, амбуланта или друга институција?
Во целата дискусија, како потребата на инвалидите како автоматски да станува помалку важна од потребата на луѓето кои продават на паркинг местата. А токму тоа е суштината на дискриминацијата во секојдневието. Не мора некој експлицитно да каже „не ни требаат лицата со попреченост“. Доволно е со години да се толерираат постапки поради кои нивните права практично и да не постојат.
Кога јавниот простор е конкретно наменет за лица со попреченост, тој простор не смее да биде жртва на ничија егзистенцијална, комерцијална или политичка логика.
Затоа, прашање не е:
„Што ви сметаат луѓето што продаваат?“
Туку:
„Што ќе направиме кога утре на тоа место ќе дојде лице со попреченост, а неговото паркинг-место e претворено во тезга?“
И уште нешто:
Дали постојат правила што важат за сите или доволно е некој доволно долго да крши правило за тоа да стане нормална појава? Затоа што - кога јавноста ќе престане да го гледа одземеното право на една ранлива група, а ќе се вознемирува само затоа што некој се осмелил да го фотографира проблемот, тогаш проблемот не е само во дивите пазарџии. Проблемот е во општество кое почнало да ја смета неправдата за нормална, сè додека не му се случи лично нему.
