Чиј е денеска југословенскиот брод „Јадран“?

Владата на Црна Гора вчера формира Комисија за регулирање на односите со Република Хрватска, со посебен фокус на решавање на прашањето за бродот за обука „Јадран“, за кој официјалното име на телото вели дека е „културно-историски и воен симбол на Црна Гора“.

Задачата на новата комисија, која ќе ја предводи црногорскиот министер за одбрана Драган Краповиќ, е да изготви мислење и да даде предлози до црногорската влада за регулирање на односите со Хрватска „во врска со статусот на бродот за обука Јадран како културно-историски и воен симбол на државата Црна Гора“.

Комисијата е исто така одговорна за „активно водење дијалог со Република Хрватска за горенаведеното прашање, соработка со надлежни тела, научни и стручни институции, како и експерти во врска со анализа и разгледување на постојните, како и иницирање на подготовка на други аналитички и документациски материјали за потребите на работата на Комисијата“.

Црногорскиот министер за одбрана Краповиќ е од партијата на демократот Алексе Бечиќ, сегашниот потпретседател на црногорската влада, кого Хрватска, заедно со лидерите на просрпската десница Андрија Мандиќ и Милан Кнежевиќ, го прогласија за персона нон грата откако црногорскиот парламент усвои резолуција за геноцидот во Јасеновац. Краповиќ има цврст став дека бродот „Јадран“ ѝ припаѓа на Црна Гора.

Хрватскиот министер за одбрана Иван Анушиќ го откажа, поради ставовите на Краповиќ за бродот и логорот Морињ, состанокот со него за време на неговата посета на Црна Гора во јануари 2024 година. 

Ова беше и почеток на заострувањето на односите меѓу Подгорица и Загреб, а кулминираше во средината на истата година кога црногорскиот парламент усвои резолуција за Јасеновац, што резултираше со силни дипломатски протести од Хрватска.

Хрватска ја формираше својата комисија за враќање на бродот за обука Јадран и друг воен имот од Црна Гора кон средината на декември минатата година, а на нејзино чело е министерот за надворешни работи Гордан Грлиќ Радман. 

На почетокот на годината, коментирајќи ја најавата дека Драган Краповиќ ќе ја води црногорската комисија, тој рече дека е важно ова тело да биде назначено и во Црна Гора и дека нема забелешки Краповиќ да ја води.

„Немаме забелешки, важно е само да започнеме разговори и да ги презентираме аргументите од двете страни“, нагласи Грлиќ Радман во јануари во Котор.

Бродот „Јадран“, едрилица со три јарболи, е изграден во 1931 година за потребите на Кралската морнарица на Кралството Југославија. Со децении служел под различни знамиња како брод за обука на морнари. 

По распадот на СФРЈ, бродот останал во Црна Гора, каде што и денес се користи во рамките на црногорската морнарица. 

Хрватска, која верува дека бродот ѝ припаѓа, бара негово враќање во Сплит.