Со трошоци што почнуваат од околу 200.000 долари, златните пасоши претставуваат клучен извор на приход за карипските земји.
Европската Унија постави рок за пет карипски земји да ги укинат златните пасоши и другите атрактивни програми што даваат државјанство преку сериозни инвестиции, а доколку не го исполнат овој услов до 2028 година, би можеле да го изгубат безвизниот пристап до Шенген зоната.
Брисел кон крајот на јуни испрати писма до властите на Антигва и Барбуда, Доминика, Гренада, Света Луција и Свети Кристофер и Невис. Земјите подготвуваат координиран одговор, вклучително и патување во Белгија каде што мисијата ќе се сретне со европски претставници.
Можноста за влез во 29-те земји од Шенген зоната е голема привлечност за т.н. програми за златни пасоши. Иако некои адвокати за имиграција изјавија за CNBC дека ултиматумот веројатно ќе резултира со компромис, постои можност ЕУ да се држи до својата позиција.
Во моментов, странците можат да стекнат државјанство во една од овие земји со инвестирање на одредена сума, како што е купување недвижен имот или плаќање во суверен фонд за богатство. Пасошите на овие земји овозможуваат патување без виза во околу 140 земји и територии. Со цени што почнуваат од околу 200.000 долари, златните пасоши се клучен извор на приход за карипските земји.
„Нашите програми за државјанство преку инвестиции се клучни столбови на нашите неданочни приходи. Тие не можат едноставно да се елиминираат без одржливи, веродостојни и долгорочни алтернативни извори на приходи“, рече премиерот на Антигва и Барбуда, Гастон Браун.
ЕУ и претходно презеде мерки против златните пасоши или визи, вклучително и во Малта. Но, ова барање е невообичаено бидејќи не наведува конкретни безбедносни проблеми ниту предлага мерки за нивно решавање, смета Рон Класко, адвокат за имиграција и коосновач на консултантската фирма Exodus Migration. Додаде дека не очекува ЕУ да попушти.
„ЕУ отсекогаш вршела притисок врз карипските земји, главно поради безбедносни прашања, и сите тие во последните неколку години ги зајакнаа своите безбедносни мерки. Ова е различно. Тие сега велат дека се противат на самиот концепт на комерцијална трансакција што води до добивање пасош. Ова оди до самата суштина на нивната агенда, за разлика од кога бараат засилување на безбедноста, каде што државите можат да направат нешто конкретно“, рече Класко, кој советува една од петте споменати земји.
Ријаз Џафри, виш правен советник, рече дека го гледа барањето на ЕУ како почетна точка за преговори, а не како цврст ултиматум.
Џафри, кој исто така ја води консултантската фирма за државјанство и дозволи за престој Dasein Advisors, рече дека му се обратиле неколку клиенти, но тие сè уште продолжуваат со своите апликации.
„Овој разговор трае уште од кога знам за себе. Мислам дека ЕУ сака поголема контрола и подетален надзор во врска со тоа кој добива пристап, а кој не, и верувам дека државите ќе го прифатат тоа бидејќи не сакаат да ги кршат правилата“, рече адвокатот со повеќе од 30 години искуство.
ЕУ го укина безвизниот режим за граѓаните на Вануату, островска нација во Јужниот Пацифик, на крајот од 2024 година поради безбедносни и миграциски ризици. Европскиот суд на правдата во 2025 година ја прогласи практиката на Малта за златен пасош за нелегална. Потоа Малта воведе програма заснована на заслуги со услов за престој.
Дури и да нема компромис, Џафри верува дека карипските земји се премногу зависни од овие приходи за да ги намалат. Повеќе од половина од неговите клиенти се Американци, на кои не им е потребен безвизен пристап до ЕУ, додаде тој.
„Имав клиенти кои ги земале овие пасоши затоа што не сакале да патуваат со американски, израелски или кинески пасош. За нив, тоа е безбедносно прашање“, рече тој.
„Работам со многу богати клиенти низ целиот свет и алтернативното државјанство и престој е дел од нивното глобално планирање. Тие управуваат со различни ризици: политички, лични, деловни, финансиски и други. Моите клиенти не го прават ова за полесен пристап до ЕУ“, заклучи тој.
Во 2022 година, Европската комисија ги повика националните влади да престанат да продаваат државјанство на инвеститори.
Иако визите нудат постојан престој наместо државјанство, планот беше да се стави крај на оваа профитабилна индустрија. Во средината на украинската војна, се појави загриженост дека шемите потенцијално претставуваат безбедносен ризик.
Брисел, исто така, побара темелна проверка за да се види дали лицата на списокот со санкции поседуваат и златни пасоши и визи.
Меѓу земјите што ја укинаа практиката се Обединетото Кралство, Ирска и Малта.
Златните визи им нудат на луѓето можност да добијат дозвола за престој во земја каде што купуваат куќа или прават големи инвестиции или донации.
Што е потребно за аплицирање:
- Кандидатот мора да има повеќе од 18 години;
- Да нема криминално досие;
- Да има доволно средства за да ја изврши потребната инвестиција.
Минималната инвестиција варира од земја до земја, но обично надминува половина милион евра.
Исто така, постојат златни пасоши, формално познати како државјанство преку инвестициски програми, кои им овозможуваат на странците да добијат државјанство користејќи ги истите средства.
Кога станува збор за земјите од ЕУ, ова исто така значи дека може да се добие пристап до многу од бенефициите што граѓаните на Европската Унија вообичаено ги уживаат, како што е слободата на движење меѓу земјите-членки.
