Научничката, добитничка на Нобелови награди, родена во Варшава како Склодовска, повторно е во центарот на вниманието и тоа ни помалку ни повеќе туку поради дизајнот на новите евро банкноти.
Новата серија евро банкноти предизвика веќе познати тензии меѓу Франција и Полска околу наследството на познатата научничка Марија Кири (родена Склодовска), добитничка на две Нобелови награди.
Марија Склодовска Кири е родена во Варшава во 1867 година, а подоцна се преселила во Франција, каде што станала првата жена што ја освоила Нобеловата награда по физика во 1903 година, заедно со нејзиниот сопруг Пјер Кири. Осум години подоцна ја освоила и Нобеловата награда за хемија, што ја прави единствената личност во историјата што освоила Нобелови награди во две различни научни области.
Во текот на целиот свој живот, таа користела различни форми на презимето; додека нејзиниот сопруг бил жив, се потпишувала како Склодовска-Кири, а подоцна почесто како М. Кири.
Сега прашањето за нејзиното презиме е оживеано откако Европската централна банка (ЕЦБ) објави дека Марија Склодовска-Кири би можела да се појави на банкнотата од 20 евра како дел од новата серија евра.
Сепак, многумина во Полска го критикуваа начинот на кој беше претставено нејзиното име, при што нејзиното полско моминско презиме беше наведено во загради, што предизвика незадоволство.
Ова предизвика бран на негодување во Полска. За многу граѓани на оваа земја, изоставувањето или маргинализацијата на нејзиното моминско презиме не е само прашање на форма, туку и на симболика, знак за потценување на придонесот на Полска во европската историја.
Полските коментатори истакнаа дека други историски личности, како што се Мигел де Сервантес или Лудвиг ван Бетовен, ги задржале своите оригинални имиња во сите јазични верзии.
Европската централна банка, исто така, реагираше на критиките, наведувајќи дека е свесна за сложеноста на ова прашање.
„Консултираме разни историски и лингвистички извори за да го пронајдеме најсоодветниот начин за пишување на нејзиното презиме“, изјави портпаролот на ЕЦБ. Додаде дека сегашната верзија, Марија Кири (родена Склодовска), има за цел да го одрази нејзиниот двоен идентитет.
Во јануари оваа година, Управниот совет на ЕЦБ објави дека две теми се избрани за дизајнот на новите банкноти: „Реки и птици“ и „Европска култура“. Ќе се користи темата што ќе добие најголема поддршка од граѓаните и панел од експерти.
Доколку победи „Европска култура“, дизајнот на Марија Склодовска-Кири, на кој таа држи предавање во просторија полна со книги, би можел да стане новата банкнота од 20 евра.
Советот на ЕЦБ ќе донесе конечна одлука за дизајнот во 2026 година, додека новите банкноти нема да влезат во оптек сè до неколку години подоцна. Сегашните банкноти нема веднаш да престанат да важат кога ќе бидат воведени новите.
