Иран е подготвен да разгледа компромиси за постигнување нуклеарен договор со САД, но само ако Американците се подготвени да разговараат за укинување на санкциите, изјави ирански министер за BBC. Од друга страна, американските претставници постојано нагласуваат дека напредокот во долготрајните преговори го спречува Иран, а не САД, објавува BBC.
Вчера, американскиот државен секретар Марко Рубио изјави дека претседателот Доналд Трамп претпочита договор, но дека е многу тешко да се постигне со Иран. Сепак, во интервју за BBC во Техеран, иранскиот заменик-министер за надворешни работи Маџид Тахт-Раванчи рече дека потегот на САД е на пат и дека тие мора да докажат дека сакаат договор. Тој додаде: „Ако се искрени, сигурен сум дека ќе бидеме на пат кон договор“.
Трамп се закани со напади врз Иран ако не се постигне договор за ограничување на неговата нуклеарна програма, додека САД истовремено го зајакнуваат своето воено присуство во регионот. Ескалацијата доаѓа откако Иран насилно ги потисна антивладините протести низ целата земја минатиот месец, во кои беа убиени илјадници луѓе, според групите за човекови права.
САД и Иран одржаа индиректни разговори во Оман претходно во февруари. Тахт-Раванчи потврди дека втората рунда треба да се одржи во вторник во Женева, а тој ги оцени досегашните разговори како „повеќе или помалку позитивни, но е прерано да се суди“. Трамп, исто така, ги опиша разговорите како позитивни.
Како доказ за подготвеност за компромис, заменик-министерот ја истакна понудата на Техеран да го разреди збогатениот ураниум до 60 проценти. Тоа ниво, блиску до потребното за производство на оружје, ги продлабочи сомневањата дека Исламската Република се движи кон развој на нуклеарно оружје, што Техеран отсекогаш го негираше.
„Подготвени сме да разговараме за ова и за други прашања поврзани со нашата програма ако се подготвени да разговараат за санкции“, рече Тахт-Раванчи. Тој не прецизираше дали ова значи укинување на сите или само на некои санкции.
Кога беше прашан дали Иран би се согласил да го испорача својот повеќе од 400 кг високо збогатен ураниум надвор од земјата, како што направи според договорот од 2015 година, тој рече дека е „прерано да се каже што ќе се случи за време на преговорите“. Русија, која прифати 11.000 кг ниско збогатен ураниум според договорот од 2015 година од кој Трамп се повлече три години подоцна, понуди да го врати материјалот.
Едно од клучните барања на Иран беше разговорите да се фокусираат исклучиво на нуклеарното прашање. „Нашето разбирање е дека тие дошле до заклучок дека ако сакате да постигнете договор, мора да се фокусирате на нуклеарното прашање“, рече Тахт-Раванчи. Доколку се потврди, тоа би бил клучен чекор напред за Иран, кој ги смета далекусежните барања на Вашингтон за целосно запирање на збогатувањето како пречка за каков било договор.
Иран го гледа ова како црвена линија и кршење на неговите права според Договорот за неширење на нуклеарно оружје. Тахт-Раванчи изјави за BBC дека „прашањето за нулто збогатување повеќе не е прашање и, што се однесува до Иран, тоа повеќе не е на маса“. Тоа им противречеше на коментарите што Трамп ги даде на новинарите во петокот, велејќи: „Не сакаме никакво збогатување“.
Иранскиот преговарач, исто така, го повтори одбивањето на Техеран да разговара за неговата програма за балистички ракети, клучно барање на Израел, земјата кон која се насочени ракетите. „Кога бевме нападнати од Израелците и Американците, нашите ракети ни дојдоа на помош, па како можеме да прифатиме дека ги губиме нашите одбранбени способности“, нагласи тој.
Ирански дипломат изрази загриженост поради спротивставените пораки на американскиот претседател. „Слушаме дека се заинтересирани за преговори. Тие го кажаа тоа јавно, го кажаа и во приватни разговори преку Оман“, рече тој. Сепак, во своите последни забелешки, Трамп повторно се фокусираше на промена на режимот, наведувајќи: „Се чини дека тоа би било најдоброто нешто што може да се случи“.
„Тоа не го слушаме во приватни пораки“, забележа Тахт-Раванчи, осврнувајќи се на пораките пренесени преку министерот за надворешни работи на Оман, Саид Бадр бин Хамад Ал-Бусаиди, кој сега е главен арапски посредник. Тахт-Раванчи, исто така, го доведе во прашање зајакнувањето на американското воено присуство во регионот, предупредувајќи дека уште една војна би била „трауматска, лоша за сите... сите ќе страдаат, особено оние што ја иницираат таа агресија“.
Тој додаде: „Ако почувствуваме дека ова е егзистенцијална закана, ќе одговориме соодветно“. На прашањето дали Иран би ја сметал американската воена кампања како борба за опстанок, тој рече: „Не е мудро дури ни да се размислува за толку опасно сценарио бидејќи целиот регион ќе биде во хаос“. Иран постојано јасно ставаше до знаење дека ќе ги смета американските воени бази во регионот за легитимни цели. На прашањето за повеќе од 40.000 американски војници кои сега се распоредени во регионот, Тахт-Раванчи рече дека тоа би била сосема поинаква ситуација.
Високи ирански претставници водат интензивни разговори со колегите од регионот, кои разговарале по телефон со претседателот Трамп за итноста од избегнување војна. „Гледаме дека речиси сите во регионот сакаат да избегнат војна“, рече Тахт-Раванчи. Иран постојано го обвинува Израел дека се обидува да го саботира процесот на преговори. Изненадувачкиот израелски напад минатиот јуни, кој ја предизвика таканаречената 12-дневна војна, се случи само неколку дена пред Иран да се сретне со американскиот претставник, нарушувајќи ја самодовербата на Техеран.
Познато е дека Иран е разочаран од недостатокот на напредок во минатогодишните разговори, при што иранските претставници критикуваа дека договорите постигнати во една рунда честопати се менуваат до следниот состанок. Учеството на зетот на американскиот претседател, Џаред Кушнер, во последните разговори на почетокот на февруари беше протолкувано од Иран како позитивен сигнал за поголема вклученост на САД.
Иако многу набљудувачи остануваат скептични дека е на дофат нов договор, Тахт-Раванчи рече дека Иран ќе оди на следната рунда разговори во Женева со надеж дека може да се постигне договор. „Ќе направиме сѐ што можеме, но и другата страна мора да докаже дека е искрена“, заклучи тој.
