Бруто-домашниот производ (БДП) по глава на жител е клучен индикатор за споредување на економската сила на земјите, а проекциите од Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) покажуваат дека тој ќе расте во речиси цела Европа до 2030 година. Сепак, овој раст не значи дека ќе има големи промени во рангирањето на најбогатите земји, бидејќи економиите најчесто се движат синхронизирано.
Анализирајќи ги светските економски перспективи на ММФ за 2025 и 2030 година, Euronews Business објави анализа кој ќе го предводи рангирањето на европските земји според номиналниот БДП по глава на жител и според паритетот на куповната моќ (ПКМ), кој ги зема предвид разликите во цените меѓу земјите.
Според проекциите, Ирска треба да стане земја со највисок БДП по глава на жител прилагоден според паритетот на куповната моќ (ПКМ) до 2030 година, преземајќи ја водечката позиција од Луксембург. Сепак, оваа бројка треба да се земе со резерва.
Познато е дека БДП на Ирска е вештачки зголемен поради големото присуство на мултинационални корпорации, а Алан Барет, директор на Институтот за економски и социјални истражувања, истакнува дека бруто националниот доход (БНД) дава многу пореална слика за економската сила на земјата. Податоците на Светската банка за БНД за 2024 година потврдуваат дека Ирска дури и не би била меѓу првите четири земји според оваа мерка.
Се очекува Норвешка, Швајцарија и Данска да ги заокружат првите пет, а нивните позиции не се очекува да се променат помеѓу 2025 и 2030 година. Од петте најголеми европски економии, Германија е највисоко рангирана на 12-то место, по што следат Франција (15-то) и Обединетото Кралство (16-то). Италија е на 18-то место, додека Шпанија е на дното од групата, на 22-ро место.
Северна Македонија според проекциите на ММФ за 2030 година анализирани во Euronews, се наоѓа меѓу земјите на дното на рангирањето на европските економии според БДП по глава на жител, заедно со другите кандидати кои ги заземаат долните девет позиции, над Украина, Косово и Молдавија. Турција е исклучок - се предвидува дека ќе биде на 29-то место во 2030 година, пред трите полноправни членки на ЕУ: Бугарија, Латвија и Грција.
Се очекува петнаесет земји да ги задржат истите позиции како и во 2025 година. Грција ќе го забележи најголемиот пад, од 29-то на 32-ро место, додека Кипар ќе го направи најголемиот скок, од 16-то на 13-то место. Не се очекува ниедна друга земја да се помести повеќе од три места.
Разликата помеѓу рангирањата според номиналниот БДП и оние според паритетот на куповната моќ е исто така значајна. Малта, Романија, Полска и Турција се рангирани значително повисоко според паритетот на куповната моќ, што укажува дека нивната реална куповна моќ е поголема отколку што покажуваат номиналните бројки. Спротивното важи за Естонија, Обединетото Кралство, Исланд и Латвија, чие рангирање според куповната моќ е значително пониско од номиналното.
На врвот на скалата, разликите се огромни. Ирска и Луксембург значително се издвојуваат со проектиран БДП по глава на жител од околу 168.000 евра и 154.000 евра, соодветно, изразен според паритетот на куповната моќ. По нив следат Норвешка и Швајцарија, кои треба да надминат 106.000 евра до 2030 година.
Дури и ако се исклучат Ирска и Луксембург, разликите во рамките на Европската Унија остануваат значајни. Данска ги предводи останатите земји-членки со околу 92.000 евра, што е речиси двојно повеќе од Грција, која со 50.000 евра има најнизок резултат меѓу членките на ЕУ. Меѓу најголемите економии, Германија има највисока куповна моќ од 79.000 евра, додека Шпанија има најниска од 61.000 евра, разлика од околу 31 процент.
Надвор од ЕУ, сликата е уште подраматична. Се очекува речиси сите земји-кандидатки да имаат БДП по глава на жител под 46.000 евра, а неколку се далеку под тоа, со бројки под 28.000 евра, околу половина од нивото на Грција. Јазот помеѓу ЕУ и земјите што чекаат пристапување останува огромен.
Изразен во номинални евра, опсегот е уште поголем. Проекциите на ММФ за 2030 година го ставаат БДП по глава на жител во 41 европска земја во опсег од само 7.276 евра во Украина до 152.417 евра во Луксембург. Бугарија е на дното на скалата на ЕУ со 28.086 евра.
Дури и без Луксембург и Ирска (137.819 евра), опсегот во рамките на блокот е голем. Данска е трета меѓу членките на ЕУ со 84.128 евра, по што следат Холандија (79.613 евра), Шведска (73.104 евра) и Австрија (67.406 евра).
Германија е на 10-то место вкупно со 65.924 евра и е единствената од петте најголеми европски економии што е меѓу првите десет. Обединетото Кралство е веднаш зад неа, на 11-то место со 64.360 евра.
Надвор од ЕУ, Швајцарија (127.846 евра), Исланд (108.366 евра) и Норвешка (93.046 евра) се меѓу првите пет вкупно. Ова го потврдува општиот модел според кој северните и западноевропските земји се групирани на врвот, додека источна Европа, а особено земјите кандидати за ЕУ, значително заостануваат.
