Американските научници објавија дека Ел Нињо, природен временски модел во Тихиот Океан кој ги зголемува глобалните температури, официјално започна. Националната океанска и атмосферска администрација на САД (NOAA) потврди дека условите за Ел Нињо сега се присутни во тропскиот Пацифик, каде што температурите на површината на морето нагло се зголемија во последните месеци, објавува BBC.
Објавата не е изненадување бидејќи метеоролозите ја очекуваа оваа фаза на затоплување откако Ла Ниња, неговиот постуден сестрински модел, заврши претходно оваа година. Многу прогнози сугерираат дека ова би можело да биде таканаречен „супер“ Ел Нињо, па дури и еден од најсилните досега регистрирани.
Надоградувајќи се на децениите затоплување предизвикано од човекот, би можело да донесе уште една рекордно топла година - најверојатно 2027 година - со нарушувања на времето, снабдувањето со храна и економиите што би можеле длабоко да се почувствуваат таа година.
Температурите на површината на морето во централниот и тропскиот Пацифик сега го надминаа прагот од 0,5°C над просекот што американските научници го користат за да го дефинираат Ел Нињо.
„Условите за Ел Нињо се развија во текот на изминатиот месец, што се гледа од надпросечните температури на површината на морето низ централниот до источниот екваторски Тихи Океан“, соопшти агенцијата.
NOAA, исто така, забележа дека ветровите над екваторски Тихи Океан почнуваат да се менуваат, што е знак дека атмосферата сега реагира на потоплиот океан, а не на самиот океан.
Она што ги изненади истражувачите беше колку компјутерските модели се веќе сигурни во неговата јачина. Интензитетот на Ел Нињо се мери со зголемување на температурите на површината на морето над просекот во клучна зона на Пацификот.
Силен настан се дефинира како зголемување од повеќе од 1,5°C над просекот, а многу силен настан се дефинира како зголемување од повеќе од 2°C. Според јунската прогноза на NOAA, „постои 63 проценти шанса за многу силен Ел Нињо во периодот од ноември до јануари, што би го сместило меѓу најсилните настани во историскиот запис што датира од 1950 година“, соопшти агенцијата.
Трите најсилни забележани оттогаш беа во 1982/83, 1997/98 и 2015/16 година. Некои од најновите американски и европски модели одат уште подалеку, покажувајќи дека температурите во тропскиот Пацифик би можеле да се зголемат за повеќе од 3°C над просекот до крајот на годината. Сепак, американската агенција повика на претпазливост.
„Дури и многу силните настани на Ел Нињо не ги создаваат очекуваните ефекти насекаде, но посилните настани можат значително да ја зголемат веројатноста за очекуваните резултати.“
Поголемата загриженост е што сето ова се случува на планета која е веќе значително потопла.
„Мора да бидеме загрижени за ефектите“, рече професорот Адам Скајф, раководител на одделот за прогнозирање во британската метеоролошка служба.
„Тековниот Ел Нињо е на врвот на значителното глобално затоплување. Ова значи дека реалните температури во погодените региони би можеле да бидат без преседан, бидејќи затоплувањето од Ел Нињо придонесува за климатските промени.“
Многу силниот Ел Нињо обично ги зголемува глобалните температури на воздухот за околу 0,2°C, ослободувајќи топлина складирана во океанот во атмосферата. Овој дополнителен потрес сега го погодува светот кој веќе поставува рекорди. Годината 2024, најтопла досега, беше предизвикана од Ел Нињо кој не беше особено силен. И покрај ефектот на ладење на Ла Ниња, 2025 година беше сè уште третата најтопла година досега, дури и потопла од „супер“ Ел Нињо 2016 година.
„Веројатно ќе видиме многу високи глобални температури подоцна оваа година и во 2027 година“, рече професорот Скајф.
„Веројатно ќе видиме топлотен бран во 2027 година покрај глобалното затоплување што веќе го доживуваме, а тоа лесно би можело да доведе до уште една година во која затоплувањето ќе надмине 1,5 степени Целзиусови над нивоата од крајот на 19 век.“
Нема два исти Ел Нињо, но нарушувањата се чувствуваат најсилно во тропските предели. Поплавите се чести во северниот дел на Перу и јужниот дел на Еквадор, а можат да влијаат и на делови од Источна Африка, Централна Азија и јужниот дел на САД. Во исто време, ризикот од суша и шумски пожари се зголемува низ поголемиот дел од Австралија, Индонезија и северна Јужна Америка, влијаејќи на земјоделството и глобалните залихи на храна.
Ел Нињо, исто така, обично го намалува бројот на атлантски урагани, а прогнозерите веќе очекуваат поблага од просечната сезона.
„Иако тоа звучи како добра вест, за Централна Америка тоа значи значително помалку врнежи од дожд и потенцијал за суша“, рече Лиз Стивенс, професор по климатски ризик на Универзитетот во Рединг.
За многумина, прогнозата е далеку од апстрактна.
„Најавата за Ел Нињо не е само уште една временска прогноза - за милиони луѓе тоа е смртоносен повик за будење од кој треба да се стравува“, рече Мохамед Адов, директор на Power Shift Africa.
„Ова значи недостаток на дожд, неуспех на земјоделските култури, зголемување на цените на храната и семејства кои се враќаат на работ на опстанок. Особено во Источна Африка, ова ќе ги погоди заедниците кои веќе се погодени од суши и поплави во последните години.“
Јапонската метеоролошка агенција (JMA) се согласува со NOAA, проценувајќи дека условите на Ел Нињо се присутни и додавајќи дека речиси сигурно ќе трае до есен. Сепак, не се сите агенции подготвени да го прогласат тоа.
Австралиското биро за метеорологија (BoM) користи построг критериум, барајќи температурите на површината на морето да надминат 0,8°C над просекот.
Оваа недела соопшти дека тропскиот Пацифик „се приближува кон условите на Ел Нињо“, при што температурите во централниот Пацифик веќе ги надминуваат своите прагови, но не прогласи формално почеток. Очекува Ел Нињо да се развие подоцна оваа година и вели дека може да биде силен.
Ел Нињо се јавува на секои две до седум години и обично трае околу една година. Сè уште нема убедливи докази дека климатските промени ги прават овие настани посилни или почести, но затоплувањето на светот може да ги интензивира нивните ефекти.
