Како мозокот ни помага да заштедиме пари?

Порастот на трошоците за живот го зафати целиот свет и сѐ повеќе луѓе стравуваат како ќе ја надминат оваа криза. Истражувањата во невронауката укажуваат на заклучокот дека нашиот мозок е исклучително прилагоден да ни помогне рационално да ги трошиме парите, за жал, не секогаш.

Донесувањето тешки одлуки вклучува различни делови од мозокот кои работат заедно за да се дојде до конечен заклучок. Вообичаено, кога одлучуваме што да купиме, во нашиот мозок се активира еден од двата процеса, кои психолозите го нарекуваат - „систем на вреднување“ или „систем на избор“.

Системот за вреднување го вклучува вентромедијалниот префронтален кортекс (кој ги обработува концептите на ризик и страв) и системот за наградување на базалниот преден мозок и ги рангира опциите врз основа на нивната согледана вредност и потенцијална награда.

На пример, купуваме намирници во супермаркет, а имаме ограничен буџет. Можеме да купиме јајца за 30 денари од интензивно одгледување или јајца од кокошки од слободна стока кои чинат 60 денари.

Можеби ќе купиме поевтини јајца, иако знаеме дека е етички подобро да не се чуваат кокошки во мали кафези. Во овој случај, изборот го базираме целосно на цената, бидејќи системот на вреднување ги турка луѓето кон опцијата што ќе им ја даде најдобрата и најнепосредната награда - во овој случај, заштеда на пари.

Во меѓувреме, системот за избор е дел од работата на дорзолатералниот префронтален кортекс, кој (широко) се занимава со расудување, меморија и одлучување, како и со дорзалниот преден цингулатен кортекс и со париеталниот регион.

Значи, уште сме во супермаркет, со јајца во корпа, размислуваме да купиме нов сад за шеќер, затоа што стариот ни се скршил. Наоѓаме таков што ни се допаѓа, но е прилично скап. Тоа нѐ тера да се предомислиме.

Во такви ситуации, кога нашиот мозок е соочен со неизвесност, префронталниот кортекс станува поактивен и ги инхибира импулсивните одлуки, што пак наметнува природна аверзија кон загубата - во овој случај, губење пари.

Во меѓувреме, друг дел од мозокот, дорзалниот преден сингуларен кортекс, помага да се подобри донесувањето одлуки со одложување на нашата намера да си дадеме време да ги обработиме алтернативните опции, како што е барањето поевтин сад.

Аверзија кон ризик

И двата система покажуваат дека кога размислуваме за цените и трошоците, биологијата на нашиот мозок има начини да се осигура дека бараме алтернативи што можеме да си ги дозволиме - или барем да ни даде подобра вредност за парите.

Одбивноста кон природниот ризик им помага на потрошувачите кои се соочуваат со финансиска несигурност да изберат поевтино од два слични производи наместо да бидат привлечени од бренд или навика.

Плаќањето за поскапа стока станува ризик што може да се избегне. Другите „вредности“, како што е лојалноста кон одреден производител, стануваат речиси ирелевантни за клиентите бидејќи цената станува доминантна.

Мозокот не секогаш работи како што треба

Но, вреди да се запамети дека функциите на нашиот мозок не секогаш функционираат како што треба. Финансиските грижи можат да бидат стресни, а истражувањата покажуваат дека стресот може негативно да влијае на начинот на кој луѓето донесуваат одлуки. Се случува, на пример, кога ќе се соочиме со загуба, да „бараме ризик“ и толку често да брзаме со непотребно избрзани одлуки.

Делумно, ова е затоа што зголеменото лачење на допамин предизвикува луѓето да се фокусираат на непосредни и потенцијално високи награди. Некој кој е под стрес и бара заем лесно би можел да избере ризична работа што би ја влошила неговата финансиска состојба.

Исто така, постојат докази дека стресот ги тера луѓето да земат предвид целосно ирелевантни информации (како споредување случајни броеви со каматна стапка) во процесот на донесување одлуки.

Сè на сè, донесувањето одлуки е сложен процес и како што сè станува поскапо, цената веројатно ќе стане сè подоминантен фактор. Но, додека политичарите се расправаат и компаниите на кои се потпираме ги зголемуваат цените, барем знаеме дека нашиот мозок е поврзан да ни помогне да носиме одлуки кои на некој начин ќе нè заштитат од уништувањето предизвикано од актуелната економска ситуација.

Тагови
реклама

iPhone 14 Pro „растури“ на тестот за квалитет на камерата

Read more

Руски астролог открива кои три хороскопски знаци ќе имаат најмногу среќа во 2023 година

Read more

Што кралот Чарлс јаде за појадок?

Read more

НАСА го удрила астероидот посилно од очекуваното: Можеби му откинавме парче 

Read more

Наука

Научниците развиваат пластика која се распаѓа во морска вода

Read more

15 најимпресивни проекти на НАСА

Read more

Летало на НАСА ќе удри во астероид за да му го промени правецот

Read more

Каков ќе биде крајот на универзумот?

Read more
 

Гик

  • play_arrow

Заглавени во минатото: Авиокомпании сѐ уште користат флопи дискови

Читај повеќе

Диносаурусите можеби изумреле долго пред фаталниот астероид да удри во Земјата

Читај повеќе

Научниците развиваат пластика која се распаѓа во морска вода

Читај повеќе
  • play_arrow

Летечко такси Wisk  - електрично, беспилотно и со домет од 140 километри

Читај повеќе

Кои се најбрзите Android телефони во моментов?

Читај повеќе

Нобеловата награда за медицина и физиологија ја доби Швеѓанецот Сванте Паабо

Читај повеќе

Климатските промени се добра вест, но ако сте термит

Читај повеќе
  • play_arrow

15 најимпресивни проекти на НАСА

Читај повеќе
  • play_arrow
  • filter

Единбург - град преполн историја и инспирација за Хари Потер

Читај повеќе